Тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу – ішкі істер органдары қызметінің басым бағыттарының бірі. Оның тиімділігі қоғамдағы құқықбұзушылық деңгейіне ғана емес, болашақ мемлекеттің іргетасы саналатын отбасы институтының тұрақтылығына да тікелей әсер етеді.
27 тамыз бен 10 қыркүйек аралығында республика аумағында «Бақытты отбасы – бақытты ел» атты ақпараттық-ағартушылық акциясы өтуде. Акцияның мақсаты – проблеманы қоғам назарында ұстау, зардап шеккендерге қолдау көрсету шаралары туралы халықтың хабардарлығын арттыру және отбасылық құндылықтарды қорғаудың маңыздылығын еске салу. Акцияға мемлекеттік және үкіметтік емес ұйымдар, жұртшылық пен БАҚ өкілдері тартылған.
Көмек инфрақұрылымы: сұхбат бөлмелерінен бастап оңалту орталықтарына дейін
Қостанай облысында тұрмыстық зорлық-зомбылықтан зардап шеккен әйелдер мен балаларды қабылдауға арналған үш арнайы бөлме жұмыс істейді. Олар Қостанай, Рудный және Қостанай ауданында орналасқан. Мұнда полицейлермен жұмыс барысында қауіпсіздік пен психологиялық жайлылық қамтамасыз етіледі.
Сондай-ақ өңірде Арқалық, Рудный және Лисаков қалаларында зорлық-зомбылық құрбандарына кешенді қолдау көрсету орталықтары бар. Бұл мекемелерде уақытша баспана, тамақтану, заңгерлік және психологиялық көмек көрсетіледі. 2025 жылдың басынан бері орталықтарға 47 адам жүгінген: олардың ішінде 14 әйел, 1 ер адам және 32 бала бар. Ең көп өтініш Рудный қаласында тіркелген. Бұдан бөлек, 2025 жылдың 7 айында сенім телефонына 82 қоңырау түсті.
Жағдайды талдау: статистика және себептер
2025 жылдың 1 қаңтарынан 20 тамызына дейін полицияға отбасылық-тұрмыстық жанжалдарға қатысты 3147 хабарлама келіп түскен. Бұл көрсеткіш өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда үштен біріне төмен. Алайда қайталанған өтініштердің саны 16,7%-ға артқан (2025 жылы – 791, 2024 жылы – 678). Бұл тәуекел тобындағы отбасылармен жұмысты күшейтуді талап етеді.
Анкеталық зерттеу тұрмыстық зорлық-зомбылықтың негізгі себептерін көрсетті:
— алкогольдік және есірткіге тәуелділік — 819 жағдай;
— қызғаныш — 323;
— әлеуметтік тұрғыдан жайсыздық — 333;
— туыстардың араласуы — 130;
— құмар ойындар — 71;
— қамқоршылық мәселелері бойынша даулар — 91.
Қазіргі таңда 95 отбасы жоғары қауіп аймағында, 453 – орташа қауіп аймағында, 1219 – төмен қауіп аймағында деп танылған. Барлығына қажетті көмек көрсетілген.
Міндетті психокоррекция: тәжірибе және мысалдар
Заңнамаға сәйкес, отбасында зорлық-зомбылық жасаған адамдар міндетті психологиялық көмек алуға жіберілуі мүмкін. Облыста 30 амбулаториялық-поликлиникалық көмек кабинеті жұмыс істейді, онда психокоррекция жүргізіледі.
2025 жылдың наурызынан бастап сот шешімімен қайталама зорлық-зомбылық жасаған 91 адамға түзету курсынан өту міндеттелді. Барлығы 276 өтініш түсіп, оның 91-і қанағаттандырылды.
Мәселен, ағымдағы жылдың сәуір айында қостанайлық әйел бірге тұратын ер адамға қатысты полицияға шағымданған. Ол мас күйінде жанжал шығарып, агрессия танытқан. Сот материалдарды қарастырып, ер адамды үш айлық психокоррекциялық курсқа жіберді. Курс аяқталған соң әйел тарапынан қайталама шағым түспеген.
2345 жағдайда сот агрессорларға арнайы талаптар қойды: тұрғын үйде алкоголь қолдануға тыйым салынды, ал 10 жағдайда – жәбірленушілермен бірге тұруға тыйым салынды.
Жүйелі көзқарас
Қостанай облысында отбасындағы зорлық-зомбылықтың алдын алу шаралары жүйелі түрде жүзеге асырылады. Ішкі істер органдары денсаулық сақтау мекемелерімен, жергілікті атқарушы органдармен, әлеуметтік қызметтермен және ҮЕҰ-мен тығыз байланыста жұмыс істейді.
Бұл бағыттағы жұмыс тұрақты бақылауда. Отбасын, әйелдер мен балаларды қорғау – тек полицияның ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ міндеті.
Тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу – уақытша акция емес, мемлекеттік және қоғамдық саясаттың маңызды бөлігі. Өйткені бақытты отбасы – бақытты елдің негізі.